Czy coraz wyższe dochody są determinantem dobrego samopoczucia❓
Od wielu lat badania prowadzone zarówno przez ekonomistów, jak i psychologów wykazywały, że po osiągnięciu określonego poziomu dochodów, które pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb, dalszy ich wzrost nie wiąże się ze wzrostem dobrego samopoczucia i satysfakcji z życia.
Jest jednak druga strona medalu.
Gdy aspiracje ludzi rosną szybciej niż ich dochody, może to prowadzić do frustracji.
Poziom aspiracji z kolei rośnie często za sprawą względnego porównania własnej sytuacji z sytuacją ludzi w najbliższym otoczeniu, współpracowników, sąsiadów, rodziny…
Dlatego według Ewy Krok można stwierdzić, że bogactwo pozwala ludziom na przeżywanie pozytywnych doświadczeń, lecz może również nieść ze sobą problemy, które powodują niezadowolenie.
„Na przykład zwiększone pragnienia w sferze materialnej, które wynikają z dobrobytu, często mogą przyczyniać się do niższej samooceny, skutkować: większym narcyzmem, mniejszą empatią, niższą wewnętrzną motywacją i częstszymi konfliktami interpersonalnymi.
📍 Wraz z poprawą sytuacji rosną pragnienia i oczekiwania ludzi.
📍 Szybko przyzwyczajają się oni do wyższego poziomu życia i ich wymagania dalej rosną.
📍 W wielu krajach rozwiniętych (np. w: Kanadzie, Szwecji, Niemczech, Nowej Zelandii, USA) mimo zwiększania dochodu narodowego per capita, rośnie liczba ludzi cierpiących na depresję.
📍 Niemal we wszystkich krajach Zachodu, począwszy od lat siedemdziesiątych, jednocześnie rośnie liczba samobójstw. Jungeilges i Kirchgaessner wykazali znaczną pozytywną korelację między dochodem per capita a liczbą samobójstw przypadających na 100 tys. mieszkańców w USA oraz w reprezentatywnej grupie krajów europejskich.
Istotne są mechanizmy psychologiczne, jakie rządzą naturą ludzką ujawniają się w procesie bogacenia.
Ludzie dość szybko przyzwyczajają się do nowej, lepszej sytuacji. Wobec tego ich aspiracje i pragnienia rosną, co sprawia, iż poziom zadowolenia nie rośnie wraz ze wzrostem dochodów.
Jeśli człowiek aspiruje do posiadania dóbr pozycjonalnych, to w większości przypadków pragnienia te nie zostaną zrealizowane, co może powodować frustrację i obniżenie poziomu satysfakcji.
Ludzie oceniając swój dobrostan, biorą pod uwagę nie tyle absolutny poziom bogactwa, ale jego poziom względny, w relacji do tego, co posiadają inni.
Zatem, jeżeli nasz dochód rośnie, lecz dochód innych rośnie szybciej, to również powstaje tendencja w kierunku obniżenia poziomu zadowolenia.
Co więcej, pieniądze potrafią skutecznie odwrócić uwagę człowieka od pielęgnowania rzeczy niematerialnych, które w prosty sposób dostarczają wiele radości, takich jak relacje międzyludzkie czy aktywność społeczna, a w końcowym rozrachunku mogą negatywnie wpłynąć na poziom zadowolenia” dr hab. Ewa KROK
